در امتداد یک نگاه Im Verlauf eines Blicks

وقتی برای اولین بار او را در چهارچوب درِ اتاق مصاحبه دیدم؛ یک‌باره دلم به شدت تکان خورد. بی‌آن‌که بدانم او رئیس است و من یک مهاجر داوطلب جویای کار. بی‌آن‌که حواسم به تفاوت‌های فرهنگی و اختلافات طبقاتی‌مان باشد. بی‌توجه به تفاوتی که میان تجربه زیسته او و تجربه نزیسته من در آن مملکت پهناور وجود داشت. بی‌آن‌که حواسم به شرایط اقامتم، ضعفم در زبان مشترک‌مان، ناتوانی‌ام در بیان احساسات و هزاران چالش دیگر مهاجرت باشد. جانم چنان درگیر او شد که دیگر نفهمیدم آن مصاحبه را چطور گذراندم؟! اما خوب شد که او مرا برای کار کردن در آن‌جا پذیرفت؛ وگرنه چطور می‌توانستم هر روز آن همه وقار و فروتنی را در یک اروپایی ببینم و از او اصول انسان بهتر شدن را بیاموزم؟!

Als ich sie zum ersten Mal im Türrahmen des Interviewraums sah, geriet mein Herz mit einem Mal völlig aus dem Gleichgewicht. Ohne zu wissen, dass sie die Leiterin war und ich ein Migrant auf der Suche nach einer ehrenamtlichen Tätigkeit. Ohne auf unsere kulturellen Unterschiede oder die Unterschiede in unserer gesellschaftlichen Stellung zu achten. Ohne mir bewusst zu sein, wie weit ihre gelebten Erfahrungen von meinen noch unerlebten Erfahrungen in jenem weiten Land entfernt waren. Ohne an meine aufenthaltsrechtliche Situation zu denken, an meine Unsicherheit in unserer gemeinsamen Sprache, an meine Unfähigkeit, meine Gefühle auszudrücken, und an die tausend anderen Herausforderungen des Lebens als Migrant. Ich war so sehr von ihr eingenommen, dass ich später nicht einmal mehr wusste, wie ich dieses Gespräch überhaupt überstanden hatte. Und doch war es gut, dass sie mich für die Arbeit dort angenommen hatte. Denn wie hätte ich sonst jeden Tag so viel Würde und Bescheidenheit in einem europäischen Menschen erleben und von ihr lernen können, ein besserer Mensch zu werden?

جذاب‌ترین چیزی که در ابتدا مرا شگفت‌زده کرد؛ دیدن یک زن زیبای آلمانی با پوشش اسلامی بود. چقدر عجیب و خاص!

Das Faszinierendste, was mich zu Beginn überraschte, war der Anblick einer schönen deutschen Frau in islamischer Kleidung. Wie ungewöhnlich und besonders!

با خودم فکر می‌کنم آن زمان چطور توقع داشتم او با همه نداشته‌ها و موقعیت درهم‌وبرهمم به من فرصت دهد تا خود واقعی‌ام را به او نشان دهم؟! شاید تفکرات معنوی‌مان شبیه بود ولی اختلاف فرهنگی و اجتماعی‌مان از زمین تا آسمان فاصله داشت.

Heute frage ich mich, wie ich damals überhaupt erwarten konnte, dass sie mir trotz all dessen, was mir fehlte, und trotz meiner so verworrenen Lebenssituation die Gelegenheit geben würde, ihr mein wahres Ich zu zeigen. Vielleicht waren unsere spirituellen Vorstellungen einander ähnlich, doch zwischen unseren kulturellen und gesellschaftlichen Welten lag ein Abstand wie zwischen Himmel und Erde.

در گذر زمان وقتی شیوه رفتارش را در برخورد با منِ مهاجر تازه‌وارد، میان حجمی از چیزهای نو و در کنار همکاران آلمانی دیدم؛ دریافتم که چقدر انسان‌مدار و منصف است! با این‌که همه عمر در میان مسلمانان زندگی کرده بودم اما می‌توانستم به جرأت بگویم که شاید کم‌تر کسی را دیده‌ام که علم و عملش هم‌تراز باشد.

Mit der Zeit, als ich erlebte, wie sie mir als neu angekommenem Migranten begegnete, mitten in all den neuen Eindrücken und neben den deutschen Kolleginnen und Kollegen, wurde mir bewusst, wie menschlich und gerecht sie war. Obwohl ich mein ganzes Leben unter Muslimen verbracht hatte, konnte ich mit Überzeugung sagen, dass ich nur wenige Menschen erlebt hatte, bei denen Wissen und Handeln so sehr im Einklang standen.

غم دوری از وطن، غربت زبان، تنهایی و آشفتگی درون، همه از من وجودی آسیب‌دیده ساخته بود و ناخواسته رفتارهایی از من سر می‌زد که شاید در ایرانِ خودم هرگز آن شیوه را در پیش نمی‌گرفتم و البته او در جایگاه قدرت می‌توانست جور دیگری با من رفتار کند؛ ولی بی‌آن‌که از مرزهای حرفه‌ای‌اش بگذرد؛ کرامت انسانی‌ام را حفظ می‌کرد. بارها می‌توانست از من خسته و دلخور شود یا حداقل مرا نادیده بگیرد اما انتخاب کرد از مسیر دیگری برود.

Die Trauer über die Ferne von meiner Heimat, die Fremdheit der Sprache, die Einsamkeit und die innere Unruhe hatten aus mir einen verletzten Menschen gemacht. Ungewollt zeigte ich Verhaltensweisen, die ich in meiner Heimat vielleicht niemals an den Tag gelegt hätte. Auch sie hätte in ihrer Position der Macht anders mit mir umgehen können. Doch ohne jemals die Grenzen ihrer Professionalität zu überschreiten, bewahrte sie meine menschliche Würde. Oft hätte sie genug von mir haben oder verärgert über mich sein können oder mich zumindest einfach ignorieren können. Doch sie entschied sich, einen anderen Weg zu gehen.

شاید هنوز هم نفهمیده باشم آن نخستین نگاه مرا تا کجا کشاند فقط می‌دانم در امتدادش چیزی در من آرام‌آرام تغییر کرد. رفته بودم کاری پیدا کنم اما در میان آشفتگی و غربت، کسی بی‌آن‌که بداند؛ رَدی ماندگار در جانم به جا گذاشت.....

Vielleicht habe ich bis heute nicht verstanden, wohin mich jener erste Blick geführt hat. Ich weiß nur, dass sich in seinem Verlauf etwas in mir langsam zu verändern begann. Ich war einst gekommen, um eine Aufgabe und meinen Platz zu finden. Doch inmitten von Fremde und innerer Unruhe hinterließ ein Mensch, ohne es je zu ahnen, eine Spur in meiner Seele, die bis heute geblieben ist ...

Reza Panahi