صدای خاطره Der Klang der Erinnerung

در میانه یک گپ‌وگفت معمولی با دوست آلمانی‌ام ناگهان کلمه‌ای فارسی از دهانش بیرون افتاد. نه کامل و بی‌نقص بلکه با همان لغزش شیرینی که نشان می‌داد این واژه به خانه اصلی‌اش تعلق ندارد. با این همه چیزی در درونم روشن شد. گویی صدایی از هزاران کیلومتر دورتر راهش را پیدا کرده و به من رسیده بود.

Mitten in einem ganz gewöhnlichen Gespräch mit meinem deutschen Freund fiel plötzlich ein persisches Wort aus seinem Mund. Nicht vollkommen und fehlerfrei, sondern mit jener liebenswerten kleinen Unsicherheit, die verriet, dass dieses Wort nicht aus seiner eigenen Heimat stammte. Und doch ging in mir etwas auf. Es war, als hätte eine Stimme aus Tausenden von Kilometern Entfernung ihren Weg zu mir gefunden.

ما معمولاً صداهایی را می‌شنویم که شبیه خاطرات‌مان هستند؛ خودمان در لهجه‌ای آشنا یا در فرهنگی که در گذشته جا مانده و دیگر تکرار نخواهد شد. شاید از جغرافیای سرزمین‌مان دور شده باشیم اما نوای آن روزها را با خود آورده‌ایم؛ صداهایی که در گوشه‌ای از جان‌مان خانه کرده‌اند و با نخستین نشانه دوباره بیدار می‌شوند.

Meistens hören wir Stimmen, die unseren Erinnerungen ähneln; Stimmen, in denen wir uns selbst wiedererkennen, in einem vertrauten Akzent oder in einer Kultur, die in der Vergangenheit zurückgeblieben ist und sich nicht wiederholen wird. Vielleicht sind wir der Geografie unserer Heimat weit entfernt, doch die Klänge jener Tage haben wir mitgenommen. Stimmen, die sich irgendwo tief in uns eingenistet haben und beim kleinsten Zeichen wieder erwachen.

وقتی کسی از سرزمینی دیگر با شوق و کنجکاوی، واژه‌ای از زبان مادری‌ام را بر زبان می‌آورد شعفی عمیق در رگ‌هایم می‌دود. لذت شنیدن این صداها در غربت، گرمایی شادی‌بخش در جان آدم می‌نشاند.

Wenn jemand aus einem anderen Land mit Freude und Neugier ein Wort aus meiner Muttersprache ausspricht, durchströmt mich eine tiefe Freude. Solche Stimmen in der Fremde zu hören, schenkt der Seele eine Wärme, die glücklich macht.

گاهی همین همدلی‌های کوچک، فاصله میان دو دنیا را کوتاه می‌کنند؛ میان آنچه پشت سر گذاشته‌ایم و آنچه اکنون در آن زندگی می‌کنیم.

Manchmal verkürzen gerade diese kleinen Gesten des Mitgefühls die Entfernung zwischen zwei Welten; zwischen dem, was wir zurückgelassen haben, und dem, worin wir heute leben.

گاهی در میان جمله‌های زبان جدید، واژه‌ای را جابه‌جا می‌گویم یا قاعده‌ای را ناهماهنگ به کار می‌برم و غریبه‌ای آشنا با لبخندی پرمهر اصلاحم می‌کند. با او به اشتباهم می‌خندم و همین خنده فاصله‌مان را کوتاه‌تر می‌کند؛ انگار غریبگی‌مان چند قدم عقب‌تر می‌نشیند.

Manchmal vertausche ich mitten in einem Satz in der neuen Sprache ein Wort oder wende eine Regel nicht ganz richtig an, und ein vertrauter Fremder korrigiert mich mit einem warmen Lächeln. Ich lache mit ihm über meinen Fehler, und dieses gemeinsame Lachen verkürzt die Entfernung zwischen uns; als würde unsere Fremdheit ein paar Schritte zurückweichen.

آنچه در من در آن لحظه جا می‌گیرد نه فقط یادگیری درست یک واژه یا جمله بلکه صدایی است که دمی حس غربت را از دوشم برمی‌دارد؛ صدایی که زبان را نه به اجبار که با لذت در ذهن و جانم می‌نشاند.

Was in diesem Augenblick in mir bleibt, ist nicht nur das richtige Lernen eines Wortes oder eines Satzes. Es ist eine Stimme, die mir für einen Moment das Gefühl der Fremde von den Schultern nimmt; eine Stimme, die Sprache nicht durch Zwang, sondern durch Freude in meinem Denken und in meiner Seele verankert.

Reza Panahi